Probiotici

Prošlo je više od sto godina od kada su otkriveni mikroorganizmi koji imaju povoljan efekat na digestivni sistem i na zdravlje celog organizma. “Dobre“ i „prijateljske“ bakterije u crevima su nazvane probiotici.

probiotikBebe se rađaju bez bakterija u crevima, ali već u prvim danima života dolazi do naseljavanja korisnim bakterijama, posebno ako je beba rođena prirodnim putem ili ako je na prirodnoj ishrani. Tokom života se probiotici unose uglavnom putem fermentisane hrane kao što je jogurt, kao i preko dodataka ishrani, tzv. suplemenata. Odrasli tako imaju veliki broj i više od 500 vrsta bakterija u crevima, a najčešći sojevi probiotika su Lactobacillus i Bifidobacterium. Međutim, različite bolesti, lečenje antibioticima, loša ishrana i stres dovode do narušavanja ravnoteže u crevima i nastanka bolesti.
Povoljni efekti probiotika su potvrđeni u mnogim istraživanjima. Utiču pre svega na proces varenja, tako što podstiču razgradnju određenih namirnica, kao i sintezu hranljivih materija, kao što su vitamin B, vitamin K, folna kiselina i masne kiseline. Probiotici sprečavaju dejstvo patogenih bakterija tako što ometaju vezivanje ovih bakterija za sluznicu creva, menjaju pH creva i podstiču lučenje bakteriocina, supstance koja direktno uništava patogene bakterije u crevima. Takođe jačaju funkciju creva kao barijere i prozvodnju sluzi koja dodatno štiti sluznicu creva. Veoma je važan efekat probiotika na imunski sistem u crevima, jer smanjuju stvaranje citokina koje dovode do zapaljenja, a stimulišu sintezu antitela u crevima i to sekretornog IgA.
Treba pomenuti i prebiotike, vrstu šećera (oligosaharide) koji pomažu rast probiotika. Kao i probiotici, i prebiotici se nalaze u majčinom mleku, ali i u voću, mahunastom povrću i žitaricama. Neki radovi ukazuju da dodavanje probiotika i prebiotika u mlečne formule dovodi do smanjenja simptoma atopskog dermatitisa (ekcema).
Iz svega navedenog može se zaključiti u kojim se stanjima preporučuje upotreba probiotika. Najpoznatija je primena kod dijareja izazvanih virusima, što je najčešće kod dece do druge godine, gde su glavni uzročnici Rota i Adeno virusi, a probiotici smanjuju učestalost i dužinu trajanja dijareje. Slično tome, probiotici imaju povoljan efekat kod dijareje u toku antibiotske terapije, kod dece koja boluju od Kronove bolesti ili sindroma iritabilnih creva, kao i kod hronične opstipacije. Probiotici se koriste i kod beba koje imaju grčeve, takođe u cilju poboljšanja imuniteta kod dece.
Iako postoje brojni radovi koji potvrđuju povoljan efekat probiotika na zdravlje dece, osnovno je pitanje koji od sojeva probiotika primeniti, kao i u kojim indikacijama, jer ne deluju na isti način. Sledeće je pitanje doze koja se primenjuje kod dece, kao i dužine trajanja primene probiotika. Mnogi roditelji pitaju i da li je dovoljno da deca u svakodnevnoj ishrani koriste jogurt. Odgovori na sva ova pitanja na žalost još uvek ne postoje i zahtevaju dalja istraživanja. Za sada se naučnici slažu da su probiotici pomoćna terapija ali ne i zamena za uobičajene terapijske protokole.

Bebin izbor, br.26, Zima 2012, str.10
Reprint: Bebin izbor, br.48, proleće 2017